Παρά την πρόοδο που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια, η φοροδιαφυγή εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα βασικά και διαχρονικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Όπως επισημαίνεται στην ετήσια έκθεση της Τράπεζα της Ελλάδος για το 2025, η αποτελεσματική αντιμετώπισή της είναι καθοριστική τόσο για τη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών όσο και για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Πού εντοπίζεται το μεγαλύτερο πρόβλημα
Αν και η φορολογική συμμόρφωση έχει βελτιωθεί, το φαινόμενο παραμένει έντονο σε συγκεκριμένους κλάδους. Ιδιαίτερα ευάλωτοι θεωρούνται οι τομείς όπου κυριαρχούν οι συναλλαγές με μετρητά και οι έλεγχοι είναι πιο δύσκολοι.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται επαγγέλματα όπως υπηρεσίες υγείας, νομικές υπηρεσίες, τεχνικά επαγγέλματα (μηχανικοί, εργολάβοι), προσωπικές υπηρεσίες (όπως κομμωτήρια και συνεργεία), αλλά και τμήματα της εστίασης και του λιανεμπορίου.
Η εστίαση σε αυτούς τους κλάδους θεωρείται κρίσιμη, καθώς εκεί εντοπίζεται σημαντικό μέρος των αδήλωτων εισοδημάτων. Η εντατικοποίηση των ελέγχων και η ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών αποτελούν βασικά εργαλεία για τον περιορισμό του φαινομένου.
Τα βασικά «όπλα» κατά της φοροδιαφυγής
Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίηση της τεχνολογίας. Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών και η διασταύρωση στοιχείων μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό αποκλίσεων μεταξύ δηλωθέντων και πραγματικών εισοδημάτων, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών.
Παράλληλα, κομβικό ρόλο παίζει η μείωση της χρήσης μετρητών. Η προώθηση των ηλεκτρονικών πληρωμών, είτε μέσω κινήτρων είτε μέσω υποχρεώσεων, περιορίζει τη δυνατότητα απόκρυψης εισοδημάτων και ενισχύει τη διαφάνεια στις συναλλαγές. Ήδη, η σύνδεση των πληρωμών με ψηφιακά συστήματα έχει αποδώσει θετικά αποτελέσματα, ιδίως στον τομέα του ΦΠΑ.
Η ανάγκη για μόνιμες λύσεις
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, η αύξηση των δημόσιων εσόδων δεν μπορεί να βασίζεται σε προσωρινά μέτρα. Αντίθετα, απαιτούνται σταθερές και διαρθρωτικές παρεμβάσεις που θα αντιμετωπίζουν τη φοροδιαφυγή και την εισφοροδιαφυγή σε μόνιμη βάση.
Η μέχρι τώρα εμπειρία δείχνει ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις έχουν ήδη συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση των εσόδων, ωστόσο η συνέχιση και η εντατικοποίησή τους παραμένει απαραίτητη για την οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος.