Η κετογονική δίαιτα, μία από τις πιο δημοφιλείς διατροφικές τάσεις των τελευταίων χρόνων, επανέρχεται στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης. Αυτή τη φορά, όμως, όχι τόσο για την απώλεια βάρους, όσο για την πιθανή συμβολή της στη βελτίωση της ψυχικής υγείας. Σύγχρονη εκτεταμένη έρευνα δείχνει ότι μπορεί να βοηθά στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης, αν και τα δεδομένα για το άγχος παραμένουν ασαφή.
Τι δείχνουν τα νεότερα ευρήματα
Ομάδα επιστημόνων από το νοσοκομείο St. Michael’s στο Τορόντο βρήκε ότι η κετογονική διατροφή συνδέεται με αξιοσημείωτη μείωση συμπτωμάτων κατάθλιψης. Παρ’ όλα αυτά, η σχέση της δίαιτας με το άγχος δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει. Η κατάθλιψη και άλλες ψυχιατρικές διαταραχές έχουν συσχετιστεί με μιτοχονδριακή δυσλειτουργία, φλεγμονή και μειωμένη χρήση γλυκόζης από τον εγκέφαλο — μηχανισμοί που φαίνεται να επηρεάζονται από την κετογονική προσέγγιση.
Αξίζει να θυμόμαστε ότι η συγκεκριμένη διατροφή δεν είναι καινούργια. Εφαρμόστηκε πρώτη φορά περίπου έναν αιώνα πριν για τη θεραπεία ανθεκτικών μορφών επιληψίας. Με τη σημαντική μείωση υδατανθράκων, το σώμα μεταβαίνει από τη χρήση γλυκόζης σε κετονικά σώματα ως κύριο καύσιμο, κάτι που έχει επιδράσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου και στο οξειδωτικό στρες.
Πώς επηρεάζει τον εγκέφαλο
Παλαιότερες εργασίες έχουν εξετάσει εάν η κετογονική δίαιτα μπορεί να μεταβάλει νευροδιαβιβαστές όπως το GABA, να επηρεάσει το μικροβίωμα του εντέρου ή ακόμη και να λειτουργήσει παρόμοια με φαρμακευτικούς σταθεροποιητές διάθεσης. Αν και υπάρχουν ενθαρρυντικά κλινικά παραδείγματα που δείχνουν βελτίωση στη διάθεση, στο άγχος, στη μνήμη και στην ποιότητα ζωής, χρειάζεται προσοχή σε ομάδες με ιδιαίτερα ιατρικά προφίλ ή πολλαπλές φαρμακευτικές αγωγές.
Η μεγάλη μετα-ανάλυση σε αριθμούς
Η δημοσίευση Ketogenic Diets and Depression and Anxiety στο JAMA Psychiatry συγκέντρωσε στοιχεία από 50 μελέτες σε 15 χώρες, με συνολικά 41.718 άτομα ηλικίας 18–70 ετών. Οι μελέτες αξιολόγησαν ψυχιατρικούς και μη ψυχιατρικούς πληθυσμούς μέσω εργαλείων όπως PHQ-9 και GAD-7.
Για την κατάθλιψη:
-
Τυχαιοποιημένες δοκιμές σε 631 άτομα έδειξαν βελτίωση μικρού–μεσαίου βαθμού.
-
Όταν επιβεβαιώθηκε βιοχημικά η κέτωση, τα αποτελέσματα ήταν πιο ισχυρά.
-
Καλύτερη ανταπόκριση εμφανίστηκε σε μη παχύσαρκα άτομα και σε διατροφικά πρωτόκολλα με πολύ χαμηλούς υδατάνθρακες.
-
Τα ημιπειραματικά δεδομένα ενίσχυσαν το συμπέρασμα ότι η διάθεση μπορεί όντως να βελτιώνεται.
Για το άγχος:
-
Στις κλινικές δοκιμές δεν παρατηρήθηκε σημαντική αλλαγή.
-
Κάποιες άλλες μελέτες έδειξαν θετική τάση, αλλά χωρίς ομάδες ελέγχου, γεγονός που περιορίζει την αξιοπιστία τους.
-
Υπάρχουν αναφορές για βελτίωση ψυχωτικών συμπτωμάτων σε σοβαρές διαταραχές, όμως η έρευνα βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο.
Τι γνωρίζουμε – τι μένει να μάθουμε
Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η κετογονική δίαιτα ίσως έχει θέση στη διαχείριση της κατάθλιψης, ειδικά όταν ακολουθείται σωστά και επιτυγχάνεται κέτωση. Ωστόσο, τα δεδομένα για το άγχος παραμένουν αμφίσημα και δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή γενικευμένα συμπεράσματα. Επιπλέον, οι μετα-αναλύσεις υποδεικνύουν συσχέτιση, αλλά όχι απαραίτητα αιτιότητα.
Το ενδιαφέρον γύρω από τη διατροφή και την ψυχική υγεία μεγαλώνει συνεχώς, και οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη για πιο ποιοτικές, μακροχρόνιες μελέτες. Το μέλλον πιθανότατα θα αποκαλύψει σε ποιους ανθρώπους και υπό ποιες συνθήκες η κετογονική διατροφή μπορεί πραγματικά να αποτελέσει εργαλείο βελτίωσης της ψυχικής ευεξίας.