Στα Κορέστεια της Καστοριάς, η εικόνα των μισογκρεμισμένων πλινθόκτιστων σπιτιών με το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα θυμίζει σκηνικό ταινίας. Τα σπίτια αυτά, που χτίστηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα, κρύβουν αμέτρητες ιστορίες για όποιον τα επισκεφθεί.
Λίγα χιλιόμετρα βόρεια της πόλης της Καστοριάς, τα Κορέστεια ή «πλίνθινα χωριά» αποτελούν ένα ιστορικό σύμπλεγμα με μεγάλη πολιτισμική και αρχιτεκτονική αξία. Τα κόκκινα σπίτια κατασκευάστηκαν με λάσπη από κοκκινόχωμα, νερό και άχυρο, δείχνοντας την παραδοσιακή τεχνική της περιοχής. Σήμερα, πολλά από αυτά έχουν εγκαταλειφθεί και ερειπωθεί, ενώ κάποια συνεχίζουν να φιλοξενούν λίγους κατοίκους.
Ένα ταξίδι στο χρόνο
Ο Γάβρος, σε απόσταση 25 χλμ. βορειοδυτικά της Καστοριάς, είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά χωριά των Κορεστείων. Βρίσκεται στον δρόμο που συνδέει την Καστοριά με τις Πρέσπες και τα βαθυκόκκινα ερείπια του, περιτριγυρισμένα από πυκνά δάση οξιάς, δημιουργούν ένα εντυπωσιακό κινηματογραφικό τοπίο. Δεν είναι τυχαίο ότι σκηνοθέτες όπως ο Παντελής Βούλγαρης («Ψυχή Βαθιά») και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος («Το μετέωρο βήμα του πελαργού») έχουν χρησιμοποιήσει τον Γάβρο ως φόντο για τις ταινίες τους. Το χωριό ερημώθηκε μετά τον εμφύλιο, καθώς οι κάτοικοι μετανάστευσαν στον Καναδά και την Αυστραλία, ενώ οι υπόλοιποι εγκαταστάθηκαν στο νέο χωριό Κορέστεια τη δεκαετία του 1970.
Ο δρόμος συνεχίζει προς τον Κρανιώνα, χωρισμένο σε Άνω και Κάτω χωριό. Στον Άνω Κρανιώνα, τα περισσότερα σπίτια έχουν καταρρεύσει, με εξαίρεση την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής (1864). Ανατολικά βρίσκεται ο Μαυρόκαμπος, όπου ξεχωρίζουν το πλινθόκτιστο αρχοντικό των Σπανοπουλαίων, η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου και ο παραδοσιακός νερόμυλος. Η Χαλάρα είναι ένα ακόμα πλινθόκτιστο χωριό, με λίγα κατοικήσιμα σπίτια, που αξίζει μια επίσκεψη.
Βορειότερα, κοντά στα σύνορα με το νομό Φλώρινας, βρίσκεται το χωριό Μελάς, παλαιότερα Στάτιστα. Μετονομάστηκε το 1929 προς τιμή του ανθυπολοχαγού Παύλου Μελά, ήρωα του Μακεδονικού Αγώνα που σκοτώθηκε εκεί στις 13 Οκτωβρίου 1904. Στο χωριό λειτουργεί αναπαλαιωμένο το σπίτι όπου έπεσε ο Παύλος Μελάς, σήμερα μουσείο, ενώ στην πλατεία υπάρχει ο ανδριάντας του και κοντά το κενοτάφιό του.
Τα Κορέστεια Καστοριάς προσφέρουν μια μοναδική εμπειρία: μια βόλτα μέσα σε κόκκινα πλινθόκτιστα σπίτια που αφηγούνται την ιστορία της περιοχής και μεταφέρουν τον επισκέπτη σε άλλη εποχή.