Ο ύπνος των βρεφών είναι γεμάτος παρανοήσεις και λανθασμένες συμβουλές, από βιβλία και εταιρείες που πωλούν προγράμματα ύπνου μέχρι συμβουλές στο διαδίκτυο. Από την ιδέα ότι όλα τα μωρά κοιμούνται 12 ώρες συνεχόμενα, μέχρι την πεποίθηση ότι οι μεσημεριανοί υπνάκοι βελτιώνουν πάντα τον νυχτερινό ύπνο, υπάρχουν πολλοί κοινοί μύθοι που χρειάζονται διευκρίνιση.
1. Τα περισσότερα μωρά δεν κοιμούνται όλη τη νύχτα
Η πεποίθηση ότι τα βρέφη κοιμούνται ασταμάτητα μέχρι τους έξι μήνες είναι παραπλανητική. Μελέτες δείχνουν ότι τα περισσότερα μωρά ξυπνούν τουλάχιστον μία φορά κάθε νύχτα. Στη Νορβηγία, με δείγμα 55.000 μωρών, σχεδόν επτά στα δέκα έξι μηνών ξυπνούσαν τουλάχιστον μία φορά, ενώ ένα στα τέσσερα 18 μηνών συνέχιζε να ξυπνάει.
Σε φινλανδική μελέτη σε 5.700 παιδιά, τα μωρά 3–8 μηνών ξυπνούσαν κατά μέσο όρο πάνω από δύο φορές τη νύχτα, με τον αριθμό να μειώνεται σταδιακά στα 12 και 18 μήνες. Ακόμη και με αντικειμενικά μέτρα, όπως βιντεοσκόπηση, οι αφυπνίσεις είναι πιο συχνές από ό,τι αναφέρουν οι γονείς. Η καλή είδηση: όσο μεγαλώνουν, οι νυχτερινές αφυπνίσεις μειώνονται φυσιολογικά.
2. Οι νυχτερινές αφυπνίσεις δεν είναι πάντα φυσιολογικές
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι συχνές αφυπνίσεις υποδεικνύουν υποκείμενα προβλήματα, όπως έλλειψη σιδήρου, τροφικές αλλεργίες, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή αποφρακτική υπνική άπνοια. Οι γονείς πρέπει να παρατηρούν τυχόν ανησυχητικά μοτίβα και να συμβουλεύονται τον γιατρό όταν οι αφυπνίσεις είναι υπερβολικές.
3. Ο ύπνος 12 ωρών δεν είναι απαραίτητος για όλα τα μωρά
Πολλά προγράμματα ύπνου προτείνουν 12 ώρες συνεχόμενου ύπνου, αλλά έρευνα σε 5.000 μωρά στην Αυστραλία δείχνει ότι τα περισσότερα κοιμούνται 10–11 ώρες. Σε χώρες όπως η Ταϊβάν και η Ινδία, οι νυχτερινοί ύπνοι διαρκούν 8–10 ώρες χωρίς αρνητικές συνέπειες. Οι επιστημονικές συστάσεις για βρέφη 4–12 μηνών (12–16 ώρες συνολικά) περιλαμβάνουν και τους μεσημεριανούς υπνάκους.
4. Οι υπνάκοι εν κινήσει μπορούν να είναι αναζωογονητικοί
Η αντίληψη ότι ο ύπνος σε καρότσι, αυτοκίνητο ή ιμάντα είναι λιγότερο αποδοτικός δεν επιβεβαιώνεται. Μελέτη σε 64 βρέφη δύο μηνών έδειξε ότι το ελαφρύ λίκνισμα βοηθά τα μωρά να κοιμηθούν πιο εύκολα και να κλαίνε λιγότερο. Στους ενήλικες, το απαλό λίκνισμα ενισχύει τον βαθύ ύπνο και τη μνήμη. Τα μωρά στη μήτρα κοιμούνται ενώ η μητέρα κινείται, επομένως η πρακτική δεν φαίνεται να βλάπτει την ανάπτυξη.
5. Οι μεσημεριανοί υπνάκοι δεν εγγυώνται καλύτερο νυχτερινό ύπνο
Η ιδέα ότι οι μεγαλύτεροι υπνάκοι βελτιώνουν τον νυχτερινό ύπνο δεν ισχύει για τα περισσότερα βρέφη. Σε μεγαλύτερα νήπια, οι μεσημεριανοί υπνάκοι μπορεί να καθυστερήσουν τον νυχτερινό ύπνο και να αυξήσουν τις αφυπνίσεις.
Ωστόσο, σε μελέτη με βρέφη 6–24 εβδομάδων, οι μεγαλύτεροι υπνάκοι δεν επηρέασαν τον νυχτερινό ύπνο των 6 ή 15 εβδομάδων. Στα 24 εβδομάδων, τα μωρά που κοιμόντουσαν περισσότερες ώρες τη μέρα κοιμόντουσαν ελαφρώς περισσότερο τη νύχτα – για παράδειγμα, μια ώρα υπνάκου αντιστοιχούσε σε μόλις 14 λεπτά νυχτερινού ύπνου.