Μια νέα δέσμη πρωτοβουλιών με στόχο τη μείωση του κόστους ενέργειας και την ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι προτάσεις εντάσσονται σε μια ευρύτερη επενδυτική στρατηγική που στοχεύει στη στήριξη της καθαρής ενέργειας, αλλά και στη θωράκιση της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι στις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις.
Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, το σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον καταδεικνύει τους κινδύνους που προκύπτουν από την εξάρτηση της Ευρώπης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Την ίδια στιγμή, τόσο τα νοικοκυριά όσο και οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι καθαρές μορφές ενέργειας αποτελούν πλέον την πιο οικονομική και ασφαλή επιλογή σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, καθώς μπορούν να συμβάλουν στη σταθεροποίηση των τιμών και στη μείωση της εξάρτησης από διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις.
Η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδια για την καθαρή, δίκαιη και ανταγωνιστική μετάβαση, Τερέσα Ριμπέρα, υπογράμμισε ότι οι διεθνείς εξελίξεις αναδεικνύουν την ανάγκη ενεργειακής αυτάρκειας. Όπως ανέφερε, «η κατάσταση στο Ιράν μας θυμίζει μια απλή αλήθεια. Η εγχώρια καθαρή ενέργεια είναι η μόνη βιώσιμη λύση για να σπάσει η ΕΕ τον κύκλο της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και της αστάθειας των τιμών».
Παράλληλα, τόνισε ότι η νέα δέσμη μέτρων στοχεύει στη μείωση των ενεργειακών δαπανών για πολίτες και επιχειρήσεις, δημιουργώντας ταυτόχρονα τις κατάλληλες συνθήκες για μεγαλύτερες ιδιωτικές επενδύσεις σε καθαρές και οικονομικά προσιτές ενεργειακές λύσεις.
Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική θα παίξει η προσέλκυση σημαντικών ιδιωτικών κεφαλαίων για την ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, δικτύων και καινοτόμων τεχνολογιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεργαστεί με τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η οποία σχεδιάζει να διαθέσει περισσότερα από 75 δισ. ευρώ μέσα στα επόμενα τρία χρόνια για έργα που προωθούν τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.
Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αναμένεται να διαθέσει έως και 500 εκατ. ευρώ στο Ταμείο Επενδύσεων Στρατηγικών Υποδομών, το οποίο θα χρηματοδοτήσει σημαντικά έργα ενεργειακών δικτύων και υποδομών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας για τους πολίτες. Μέσα από τη λεγόμενη «δέσμη μέτρων για την ενέργεια των πολιτών», η Επιτροπή προτείνει παρεμβάσεις όπως η ταχύτερη αλλαγή παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας, η μείωση φόρων και επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς ρεύματος, καθώς και η παροχή πιο ξεκάθαρων πληροφοριών σχετικά με τα συμβόλαια και τις χρεώσεις.
Παράλληλα, οι νέες προτάσεις στοχεύουν στο να δώσουν στους πολίτες τη δυνατότητα να παράγουν και να μοιράζονται τη δική τους καθαρή ενέργεια, ενώ προβλέπονται και μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, κυρίως για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Σημαντική θέση στη στρατηγική της Επιτροπής κατέχει επίσης η ανάπτυξη ευρωπαϊκών τεχνολογιών καθαρής ενέργειας, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο παρουσιάστηκε και σχέδιο για την ανάπτυξη μικρών δομοστοιχειωτών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMR), με στόχο οι πρώτες μονάδες να τεθούν σε λειτουργία στις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Για την υποστήριξη των πρώτων εμπορικών εφαρμογών νέων πυρηνικών τεχνολογιών, η Επιτροπή εξετάζει επίσης πρόσθετη χρηματοδότηση έως και 200 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος InvestEU, αξιοποιώντας πόρους από το Ταμείο Καινοτομίας μέχρι το 2028.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα μέτρα αυτά αποτελούν συνέχεια του σχεδίου δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια που εγκρίθηκε το 2025 και σηματοδοτούν μια νέα φάση στην ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης. Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκονται η ανάπτυξη της βιομηχανίας καθαρής ενέργειας και η μείωση του κόστους για καταναλωτές και επιχειρήσεις, στοιχεία που θεωρούνται καθοριστικά για τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, σημείωσε ότι οι υψηλές τιμές της ενέργειας εξακολουθούν να επιβαρύνουν σημαντικά τους Ευρωπαίους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ενώ η ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί επιπλέον αβεβαιότητα. Όπως τόνισε, όσο η Ευρώπη παραμένει εξαρτημένη από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, θα είναι ευάλωτη στις διεθνείς κρίσεις, γι’ αυτό και η ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για ένα πιο ασφαλές, καθαρό και οικονομικά προσιτό ενεργειακό σύστημα.