Ο φετινός πασχαλινός τουρισμός δεν θυμίζει σε τίποτα τις προηγούμενες χρονιές. Αντί για αισιοδοξία και αυξημένες κρατήσεις, όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Ιωάννας Ντάνη στην εφημερίδα «Political», η αγορά καταγράφει έντονη επιβράδυνση, ακυρώσεις και μια διάχυτη ανασφάλεια. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η παρατεταμένη ακρίβεια λειτουργούν ως διπλό «χτύπημα», διαμορφώνοντας ένα ασφυκτικό περιβάλλον για επαγγελματίες και ταξιδιώτες.
«Με μία λέξη γράψε “καταστροφή”, τίποτα, ο τουρισμός έχει πεθάνει», δηλώνει ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Τουριστικών Πρακτόρων, Χρήστος Κολημένος, περιγράφοντας μια εικόνα κατάρρευσης στην αγορά.
Βουτιά στις κρατήσεις
Η εικόνα που μεταφέρουν οι τουριστικοί πράκτορες είναι αποκαρδιωτική. Σύμφωνα με τον Χρήστο Κολημένο, η πτώση αγγίζει πρωτοφανή επίπεδα σε σύγκριση με πέρυσι. «Από πέρυσι είμαστε συνολικά γύρω στα 50% με 60% κάτω…! Φέτος θέλω 10 άτομα στην Κέρκυρα και 7-8 άτομα στην Πάτμο… οπότε σε κρατήσεις τέτοιων εκδρομών είμαστε 90% κάτω», σημειώνει χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας τη δραματική μείωση του οργανωμένου τουρισμού.
Τα ομαδικά πακέτα, που παραδοσιακά αποτελούν βασικό πυλώνα της πασχαλινής περιόδου, καταρρέουν. Τα λεωφορεία μένουν άδεια, ενώ οι εκδρομές που άλλοτε γέμιζαν, πλέον μετά βίας συμπληρώνουν λίγες θέσεις. Η κατάσταση δεν περιορίζεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή. «Μιλάω για όλη την Ελλάδα… έχουμε ακυρώσεις πολλές», τονίζει ο ίδιος, δείχνοντας ότι το πρόβλημα είναι γενικευμένο. Παράλληλα, ακόμη και οι μειωμένες τιμές δεν φαίνεται να λειτουργούν ως κίνητρο. «Οι τιμές ήδη είναι ριγμένες… μέσα μπαίνουμε», παραδέχεται, περιγράφοντας έναν κλάδο που λειτουργεί στα όρια της βιωσιμότητας.
«Παγωμένες» οι εκδρομές «πολυτέλεια» η απόδραση
Η βασική αιτία της κατάρρευσης δεν είναι άλλη από τη συνεχιζόμενη οικονομική πίεση στα νοικοκυριά. Ο τουρισμός, όπως εξηγούν οι επαγγελματίες, δεν αποτελεί βασική ανάγκη, αλλά δευτερεύουσα επιλογή. «Δεν είναι άμεση ανάγκη να πας εκδρομή… πρέπει να λύσεις όλα σου τα προβλήματα πρώτα», σημειώνει ο Χρήστος Κολημένος, αποτυπώνοντας τη νέα ιεράρχηση των εξόδων. Σε μια περίοδο όπου τα νοικοκυριά καλούνται να καλύψουν αυξημένα κόστη σε ενέργεια, τρόφιμα, εκπαίδευση και καθημερινές υποχρεώσεις, οι αποδράσεις μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Η εκτόξευση των καυσίμων επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. «Όταν βάζεις πετρέλαιο με 2,10… θέλουμε 70 λεπτά το χιλιόμετρο μόνο για καύσιμο», εξηγεί, αναδεικνύοντας το ασφυκτικό κόστος λειτουργίας. Αυτό το περιβάλλον δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: λιγότεροι ταξιδιώτες, χαμηλότερες τιμές, μειωμένα έσοδα και αυξημένες ζημιές για τις επιχειρήσεις.
Οι προορισμοί που… πληγώθηκαν περισσότερο
Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εντείνει την ανασφάλεια και επηρεάζει την ταξιδιωτική ψυχολογία. Ο αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων Κώστας Μαρινάκος επισημαίνει ότι η αγορά εμφανίζει σαφή σημάδια επιβράδυνσης. «Έχουμε διαπιστώσει επιβράδυνση των κρατήσεων… ο κόσμος είναι πάρα πολύ επιφυλακτικός», αναφέρει, περιγράφοντας μια στάση αναμονής από τους ταξιδιώτες. Αν και σε ορισμένες κοντινές περιοχές, όπως η Πελοπόννησος, καταγράφονται υψηλές πληρότητες λόγω χαμηλότερου κόστους μετακίνησης, η εικόνα αυτή δεν είναι αντιπροσωπευτική για το σύνολο της χώρας.
Η νησιωτική Ελλάδα και οι πιο απομακρυσμένοι προορισμοί δέχονται ισχυρότερο πλήγμα, εξαιτίας του αυξημένου κόστους μεταφοράς και της γενικότερης αβεβαιότητας. Ο ίδιος προειδοποιεί για το ενδεχόμενο επιδείνωσης: «Αν η ένταση παραταθεί… μπορεί να επηρεαστεί πάρα πολύ η ταξιδιωτική ψυχολογία και να δούμε επιβράδυνση των κρατήσεων».
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η πιθανότητα διεθνούς επίδρασης, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται κοντά σε μια ευρύτερη ζώνη αστάθειας. Αυτό ενδέχεται να αποθαρρύνει επισκέπτες από αγορές υψηλής δαπάνης, όπως οι ΗΠΑ και η Ασία. Παράλληλα, το αυξημένο ενεργειακό κόστος πιέζει όλες τις μορφές τουρισμού -από τα ορεινά καταλύματα έως τα city hotels και τα νησιωτικά resorts- δημιουργώντας ένα ντόμινο επιπτώσεων σε ολόκληρο τον κλάδο.
Η φετινή πασχαλινή περίοδος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της γεωπολιτικής έντασης και την εξέλιξη της ακρίβειας. Μέχρι τότε, ο κλάδος κινείται σε «ρηχά νερά», με την ελπίδα ότι οι συνθήκες θα βελτιωθούν πριν χαθεί και η καλοκαιρινή σεζόν.
…