Ένας στους έξι εφήβους στη χώρα μας έχει προβεί σε αυτοτραυματισμό, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, με τα κορίτσια να εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά. Την ίδια στιγμή, η πλειοψηφία των γονέων αγνοεί ότι το παιδί τους μπορεί να βιώνει μια τέτοια εμπειρία.
Η στατιστική αυτή έγινε γνωστή κατά την παρουσίαση του νέου Πρότυπου Κοινοτικού Κέντρου για την Ψυχική Υγεία Νέων, μια σύμπραξη του υπουργείου Υγείας, της UNICEF, της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής του ΕΚΠΑ και διακεκριμένων επιστημόνων. Η πρωτοβουλία επιχειρεί να ρίξει φως σε ένα φαινόμενο που εξελίσσεται ραγδαία παγκοσμίως, ενώ η ηλικία εμφάνισης μειώνεται σταθερά.
Ο αυτοτραυματισμός, ζήτημα δημόσιας υγείας με σημαντικές κοινωνικές προεκτάσεις, αγγίζει χιλιάδες νέους και οικογένειες. Το νέο κέντρο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για γονείς και εφήβους, παρέχοντας στήριξη, καθοδήγηση και ένα ασφαλές περιβάλλον για συζήτηση. Όπως υπογράμμισε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, ζητήματα ψυχικής υγείας συχνά αποσιωπώνται – όμως πλέον η πολιτεία επιδιώκει να τα αντιμετωπίσει ανοιχτά, με πράξεις και όχι με σιωπή.
Δύο παρεμβάσεις – ένα κοινό ζητούμενο: πρόληψη
Η στρατηγική του υπουργείου περιλαμβάνει δύο άξονες:
-
Πρόγραμμα Θετικής Γονεϊκότητας
Απευθύνεται σε γονείς παιδιών 0-2 ετών, με στόχο την έγκαιρη ενίσχυση δεξιοτήτων φροντίδας, την ενημέρωση και όπου χρειάζεται παρέμβαση. Το πρόγραμμα προσφέρεται δωρεάν πανελλαδικά, συμβάλλοντας στη δημιουργία υγιών βάσεων από τα πρώτα χρόνια ζωής. -
Αντιμετώπιση του αυτοτραυματισμού στους νέους
Ο αυτοτραυματισμός περιγράφεται ως πρόκληση βλάβης στο σώμα ως απάντηση σε έντονα αρνητικά συναισθήματα. Δεν ταυτίζεται με αυτοκτονική πρόθεση, αλλά αποτελεί προειδοποιητικό σύμπτωμα που χωρίς υποστήριξη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρότερες ψυχικές δυσκολίες. Η ενημέρωση, η πρόληψη και η άρση του ταμπού αποτελούν κεντρικούς στόχους του νέου κέντρου.
Ο εκπρόσωπος της UNICEF στην Ελλάδα, Δρ. Ghassan Khalil, τόνισε ότι τέτοιες δράσεις συμβάλλουν στην προάσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών και απαντούν σε μια αυξανόμενη διεθνή ανάγκη.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα
Ο ερευνητής κ. Θωμάς Αργυράκης χαρακτήρισε την κατάσταση «πανδημία ψυχικής υγείας» στους νέους, επισημαίνοντας ότι μόνο μία στις πέντε χώρες διαθέτει επαρκείς δομές στήριξης. Τα βασικά ευρήματα:
-
43,3% νιώθει συχνή, ανεξήγητη θλίψη
-
55,7% βιώνει έντονο άγχος ή πίεση
-
39,8% εμφανίζει σωματικά συμπτώματα λόγω συναισθημάτων (π.χ. πονοκεφάλους)
-
45,9% δυσκολεύεται να μιλήσει όταν δεν είναι καλά
-
85% γνωρίζει τον όρο «αυτοτραυματισμός», οι μισοί μέσω social media
-
63,6% γνωρίζει άτομο που το έχει κάνει
-
17,6% το έχει δοκιμάσει έστω μία φορά – κυρίως κορίτσια
-
Η έναρξη συχνά γίνεται 13-15 ετών, ακόμη και πριν τα 13
-
Μόνο 1 στους 5 το έχει μοιραστεί με γονέα · οι περισσότεροι μιλούν σε φίλους
Οι ειδικοί τονίζουν ότι αν το φαινόμενο συνεχιστεί μετά τα 17, αυξάνει σημαντικά ο κίνδυνος σοβαρότερων ψυχικών δυσκολιών. Τα κορίτσια πλήττονται περισσότερο – εν μέρει λόγω κοινωνικών περιορισμών και εν μέρει γιατί τα αγόρια ίσως στρέφονται σε άλλες μορφές εκτόνωσης, όπως ουσίες ή αλκοόλ. Η πρώιμη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι καθοριστική: όσο νωρίτερα εντοπίζεται το πρόβλημα, τόσο πιο αποτελεσματικά μπορεί να αντιμετωπιστεί.