Μια περιήγηση στο Κάστρο των Ιωαννίνων είναι ουσιαστικά μια βόλτα μέσα στους αιώνες, στην καρδιά της ιστορίας της πόλης. Η καστροπολιτεία, που φιλοξενεί μερικά από τα σημαντικότερα αξιοθέατα των Ιωαννίνων, μοιάζει με μια ξεχωριστή πολιτεία μέσα στην ίδια την πόλη.
Το Κάστρο των Ιωαννίνων, με τα λιθόστρωτα σοκάκια, τα στενά περάσματα, τα παραδοσιακά σπίτια και τα μνημεία του, αποτυπώνει ανάγλυφα το βυζαντινό και οθωμανικό παρελθόν, το οποίο δένει αρμονικά με τη νεότερη ιστορία. Χτισμένο στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης, πάνω σε μια βραχώδη χερσόνησο μέσα στη λίμνη Παμβώτιδα, αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα και σημαντικότερα κάστρα της χώρας. Μάλιστα, τμήμα του κατοικείται αδιάλειπτα μέχρι σήμερα, στοιχείο που ενισχύει τον ζωντανό χαρακτήρα του. Το κάστρο, μαζί με τη λίμνη και το φημισμένο Νησάκι απέναντι, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας των Ιωαννίνων.
Βόλτες μέσα στο Κάστρο των Ιωαννίνων
Όποια πύλη κι αν επιλέξετε για να μπείτε, η διαδρομή είναι διαφορετική και γεμάτη εκπλήξεις. Πίσω από τα βυζαντινά τείχη ξεδιπλώνεται ένας κόσμος με λιθόκτιστα σπίτια της ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής, με κλειστές αυλές και χαρακτηριστικά σαχνισιά, αλλά και με σπουδαία θρησκευτικά και ιστορικά μνημεία. Στο εσωτερικό του κάστρου ξεχωρίζουν δύο ακροπόλεις: η βορειοανατολική, γνωστή ως Ακρόπολη του Ασλάν Πασά, και η νοτιοανατολική, το περίφημο Ιτς Καλέ.
Η Ακρόπολη του Ιτς Καλέ
Μπαίνοντας από την πύλη Ιτς Καλέ, που στα τουρκικά σημαίνει «εσωτερικό κάστρο», φτάνετε σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά σημεία της καστροπολιτείας. Για πολλούς αποτελεί το στολίδι του κάστρου, χάρη στη μοναδική θέα προς τη λίμνη Παμβώτιδα και τα μαγευτικά ηλιοβασιλέματα. Εκεί βρίσκονται τα ερείπια των ανακτόρων του Αλή Πασά, καθώς και ο τάφος του, δίπλα στο Φετιχιέ Τζαμί, το οποίο έχτισε τον 18ο αιώνα στη θέση παλαιότερου τεμένους. Σήμερα, στον χώρο λειτουργεί έκθεση αφιερωμένη στην ιστορία του κάστρου και της πόλης.
Σε κοντινή απόσταση συναντά κανείς και την Εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, ένα σημαντικό χριστιανικό μνημείο. Δίπλα της βρίσκεται το Βυζαντινό Μουσείο Ιωαννίνων, ένα από τα σημαντικότερα μουσεία της πόλης, με πλούσια συλλογή από βυζαντινά και μεταβυζαντινά αντικείμενα, όπως νομίσματα, εικόνες, χειρόγραφα και εκκλησιαστικά κειμήλια που αναδεικνύουν την καλλιτεχνική και θρησκευτική πορεία της περιοχής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Μουσείο Αργυροτεχνίας Ιωαννίνων, το οποίο στεγάζεται σε αναπαλαιωμένο κτίριο του κάστρου και άνοιξε τις πύλες του το 2016. Πρόκειται για έναν ξεχωριστό χώρο αφιερωμένο στην τέχνη της αργυροτεχνίας, με βαθιές ρίζες στην Ήπειρο. Μέσα από εργαλεία, κοσμήματα και ασημικά, ο επισκέπτης γνωρίζει την ιστορία και τις τεχνικές της τέχνης που γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση από τον 18ο έως τον 20ό αιώνα.
Η Ακρόπολη του Ασλάν Πασά
Στη βορειοανατολική ακρόπολη δεσπόζει το Τζαμί του Ασλάν Πασά, το οποίο σήμερα στεγάζει το Δημοτικό Εθνογραφικό Μουσείο. Χτίστηκε στις αρχές του 17ου αιώνα, σε σημείο όπου, σύμφωνα με την παράδοση, βρισκόταν ο ναός του Αγίου Ιωάννη. Το μουσείο φιλοξενεί τρεις βασικές συλλογές που αντικατοπτρίζουν τη ζωή των κατοίκων του κάστρου ανά τους αιώνες: τη χριστιανική, την εβραϊκή και τη μουσουλμανική, παρουσιάζοντας αντικείμενα καθημερινής χρήσης.
Η περιήγηση συνεχίζεται στα Οθωμανικά Λουτρά, από τα παλαιότερα σωζόμενα οθωμανικά μνημεία του φρουρίου, καθώς και στο Σουφαρί Σεράι, ένα εμβληματικό κτίριο που στο παρελθόν στέγαζε τη σχολή ιππικού του Αλή Πασά και σήμερα φιλοξενεί το Ιστορικό Αρχείο Ηπείρου. Τέλος, μέσα στα τείχη του κάστρου βρίσκεται και η Εβραϊκή Συναγωγή, ένα από τα σημαντικότερα εβραϊκά μνημεία της Ελλάδας, που μαρτυρά τη μακραίωνη και πλούσια ιστορία της εβραϊκής κοινότητας των Ιωαννίνων.
