Σε όλους έχει συμβεί: να αφήσετε κάπου τα κλειδιά σας και λίγα λεπτά μετά να μην θυμάστε πού τα βάλατε ή να γνωρίσετε κάποιον και να μην μπορείτε να ανακαλέσετε το όνομά του. Όταν αυτά τα περιστατικά συμβαίνουν συχνά μπορεί να προκαλούν εκνευρισμό, ωστόσο οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν αποτελούν απαραίτητα ένδειξη σοβαρού προβλήματος μνήμης.
Όπως εξηγεί η Karen D. Sullivan, κλινική νευροψυχολόγος και δημιουργός του προγράμματος «I Care for Your Brain», τέτοιες δυσκολίες μπορεί να σχετίζονται με παράγοντες όπως η έλλειψη προσοχής, το άγχος ή ο ανεπαρκής ύπνος, που επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου. Παράλληλα, η φθορά της μνήμης αποτελεί και μια φυσιολογική διαδικασία που συνδέεται με την ηλικία.
«Η φυσιολογική γήρανση στα αρχικά στάδια είναι αρκετά μικρή και ανεπαίσθητη», εξηγεί η Elizabeth Chrastil, επίκουρη καθηγήτρια νευροβιολογίας και συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο Irvine της Καλιφόρνια. Σύμφωνα με την ίδια, οι διαφορές στη μνήμη συχνά σχετίζονται με τη μέγιστη απόδοση. Για παράδειγμα, ένας νεότερος ενήλικας μπορεί να θυμάται περίπου 20 πρόσωπα και ονόματα, ένας μεσήλικας γύρω στα 15 και ένας μεγαλύτερος σε ηλικία περίπου 11. «Η υγιής γήρανση μειώνει τη μνήμη και καθυστερεί την εγκεφαλική λειτουργία, αλλά δεν τις εξασθενεί εντελώς», λέει.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι, όπως φροντίζουμε το σώμα μας, έτσι μπορούμε να φροντίσουμε και τον εγκέφαλό μας. «Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η γνωστική δέσμευση κατά τη διάρκεια της ζωής υποστηρίζει την καλύτερη λειτουργία της μνήμης», λέει η δρ. Sullivan. Δραστηριότητες όπως η ανάγνωση, η γραφή, τα παζλ ή τα επιτραπέζια παιχνίδια συμβάλλουν στην ενίσχυση των γνωστικών λειτουργιών και μπορούν να προστατεύσουν από παθήσεις που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η άνοια. Ωστόσο, ιδιαίτερα σημαντική είναι και η απόκτηση νέων εμπειριών και δεξιοτήτων. «Δεν αρκεί απλώς να κάνετε ό,τι κάνετε πάντα», επισημαίνει η δρ. Chrastil.
8 απλές συνήθειες που βοηθούν τη μνήμη
1. Τοποθετήστε τα πράγματα στην ίδια θέση
Αν συχνά χάνετε αντικείμενα, προσπαθήστε να τα βάζετε πάντα στο ίδιο σημείο. «Μετατρέψτε σε συνήθεια οτιδήποτε μπορείτε. Αυτό θα σας βοηθήσει, αφαιρώντας το φορτίο από τη μνήμη σας», υποστηρίζει η δρ. Chrastil.
2. Η επανάληψη είναι το παν
Όταν γνωρίζετε κάποιον, χρησιμοποιήστε το όνομά του αρκετές φορές στη συζήτηση. Έτσι, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται βαθύτερα την πληροφορία και τη θυμάται πιο εύκολα.
3. Αναφέρετε δυνατά τις πράξεις σας
Περιγράφοντας φωναχτά τι κάνετε, ενισχύετε την προσοχή σας στη στιγμή και δημιουργείτε πιο ισχυρή ανάμνηση.
4. Χρησιμοποιήστε υπενθυμίσεις
Τα smartphones και οι ψηφιακές συσκευές μπορούν να γίνουν πολύτιμοι σύμμαχοι, βοηθώντας σας να οργανώσετε υποχρεώσεις και να θυμάστε σημαντικές εργασίες.
5. Πίνετε αρκετό νερό
Ακόμη και η ήπια αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση και τη βραχυπρόθεσμη μνήμη. «Η κατανάλωση νερού μπορεί να σας βοηθήσει να εστίασετε και να θυμηθείτε πιο εύκολα», τονίζει η Jessica Fredericksen, διευθύντρια υγείας εγκεφάλου στο Goodwin Living.
6. Διασφαλίστε επαρκή ύπνο
Ο ποιοτικός ύπνος είναι καθοριστικός για τη μνήμη. «Εδραιώνετε τις αναμνήσεις όταν κοιμάστε, γεγονός που καθιστά τον ύπνο ένα ενεργό μέρος της μνήμης», λέει η δρ. Chrastil. Οι ειδικοί προτείνουν τουλάχιστον επτά ώρες ύπνου κάθε βράδυ.
7. Πάρτε βαθιές αναπνοές
Το άγχος επηρεάζει σημαντικά τη μνήμη. «Το άγχος επηρεάζει τη μνήμη, καθιστώντας δύσκολη ή ακόμη και αδύνατη την ανάκληση πληροφοριών», επισημαίνει η δρ. Fredericksen. Οι βαθιές αναπνοές μπορούν να βοηθήσουν στη χαλάρωση και στη βελτίωση της συγκέντρωσης.
8. Εντάξτε την αερόβια άσκηση στην καθημερινότητα
Η σωματική δραστηριότητα ενισχύει τη λειτουργία του εγκεφάλου, αυξάνοντας την παροχή οξυγόνου και γλυκόζης στα εγκεφαλικά κύτταρα. «Η άσκηση αυξάνει το καύσιμο που χρειάζονται τα εγκεφαλικά κύτταρα για να ζήσουν και να ευδοκιμήσουν (οξυγόνο και γλυκόζη) και μειώνει τη φλεγμονή και την αντίσταση στην ινσουλίνη», λέει η δρ. Sullivan. Επιπλέον, έχει συνδεθεί με αύξηση του μεγέθους του ιππόκαμπου, της περιοχής του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μνήμη.
Με απλές αλλαγές στην καθημερινότητα και συνεχή πνευματική δραστηριότητα, μπορούμε να διατηρήσουμε τον εγκέφαλό μας σε καλή κατάσταση και να ενισχύσουμε τη μνήμη μας σε κάθε ηλικία.